← Bakoe: diner, livemuziek en volksdansshow · terug naar de dinerpagina

De muziek

Mugham, de tar en de kamancha: de klanken achter een avond in Bakoe

De klassieke traditie die Azerbeidzjan op de UNESCO-lijsten heeft geplaatst, de twee snaarinstrumenten die er centraal in staan en hoe ze zich verhouden tot de live muziek bij een dinershow.

Door Baku Folk Dinner Guide · feiten laatst gecontroleerd

Houd mijn tafel vast ↗

Kort antwoord

Azerbeidzjans bekendste muzikale traditie is mugham, een vorm die klassieke poëzie vermengt met improvisatie binnen een vast stelsel van modi, en de kenmerkende instrumenten zijn de tar, een getokkelde luit, en de kamancha, een met de strijkstok bespeelde spijlviool. De pagina van de dinershow in Bakoe belooft live Azerbeidzjaanse muziek en publiceert geen programma, dus je kunt niet rekenen op een volledige mugham-uitvoering. Waar je wél op kunt rekenen, is dat dit de instrumenten en tradities zijn waarop de volks- en klassieke muziek van het land is gebouwd.

Wat mugham is

Wikipedia beschrijft mugham als een samengestelde compositie van vele delen, waarin klassieke poëzie wordt vermengd met improvisatie in lokale modi, waarbij de improvisatie strikte regels volgt die aan elke modus gebonden zijn. Er worden zeven hoofdmodi genoemd: Rast, Shur, Segah, Shushtar, Bayaty-Shiraz, Chahargah en Humayun. Uitvoeringen kunnen uren duren, en het artikel noemt de vorm een poëtische en muzikale uitwisseling tussen uitvoerders en ingewijde luisteraars. Wikipedia vermeldt dat UNESCO mugham in 2003 uitriep tot meesterwerk van immaterieel erfgoed en het in 2008 op de Representatieve Lijst plaatste. Die diepgang is de reden waarom een informeel dinerprogramma iets anders is: een restaurantavond draait om eten en afwisseling, terwijl een volledige mugham-sessie vraagt om stilte en tijd.

De teer

Twee langhalsige teerluiten met dubbelklankige houten korpen, liggend in een museumvitrine
Twee tar-luiten in een koffer in het Azerbeidzjaanse Staatsmuseum voor Muzikale Cultuur. · Photo: Toghrul R, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons

De tar is de getokkelde luit die centraal staat in de Azerbeidzjaanse muziek. Wikipedia vermeldt dat de Azerbeidzjaanse versie elf speelsnaren heeft die zeventien tonen voortbrengen, plus een extra bassnaar en doorgaans twee verdubbelde resonanssnaren. De dubbele klankkast is uit moerbeihout gesneden en bedekt met een dun membraan, dat bij het Azerbeidzjaanse instrument uit het pericardium van een os bestaat. Het artikel schrijft Sadigjan, ofwel Mirza Sadiq Asad Oglu, de ontwikkeling van de moderne vorm in de jaren 1870 toe. UNESCO voegde in 2012 het vakmanschap en de bespeling van de tar toe aan zijn lijst van immaterieel erfgoed. Als er tijdens uw diner een musicus een getokkelde, helder naklinkende melodie speelt, is dit hoogstwaarschijnlijk het instrument dat u hoort.

De kamancha

Een kamancha, een strijkinstrument met een rond klanklichaam en een met inlegwerk versierde hals, ligt in een museumvitrine naast zijn strijkstok
Een kamancha met zijn strijkstok, in een museumvitrine. · Photo: Toghrul R, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons

De kamancha is een strijkinstrument met een pin die op de knie van de speler rust. Wikipedia zegt dat traditionele exemplaren drie zijden snaren hadden en moderne meestal vier metalen snaren, met een komvormig lichaam bedekt met een membraan, vaak van lammer- of geitenleer. De Azerbeidzjaanse versie, in het Azerbeidzjaans kamança gespeld, verschilt qua structuur enigszins van de Iraanse, en UNESCO heeft het vakmanschap en de uitvoering van de kamancha in 2017 ingeschreven als een gezamenlijke vermelding voor Azerbeidzjan en Iran. De klank ligt dichter bij een stem dan bij een gitaar, daarom wordt het instrument vaak samengebracht met de tar.

De lijsttrommel en het ensemble

Een onderschrift bij het Wikipedia-artikel over mugham toont een Bakoe-groep met tar, daf en kamancha, en het artikel vermeldt de daf, tar, kamancheh, balaban, qanun, oud, çeng en naqareh onder de typische instrumenten. De daf is een lijsttrommel die het ritme vasthoudt. Of de muzikanten bij uw diner deze instrumenten bespelen, is aan het restaurant; de pagina noemt live Azerbeidzjaanse muziek en niets specifieker.

Waar je naar moet luisteren

Tijdens een diner luistert u naar het contrast tussen de getokkelde, heldere tar en de aanhoudende, zingende kamancha, en naar hoe het ritme verandert wanneer de dansers tevoorschijn komen. Een mugham-passage is doorgaans vrij en geïmproviseerd — volgens Wikipedia's beschrijving van strikte modi met ruimte voor improvisatie — terwijl dansmuziek gelijkmatig en ritmisch is. Applaus tussen de stukken is normaal in een restaurant, dus u hoeft niet stil te blijven. Als de muziek u na de avond nog bijblijft, biedt een mugham-concert of -opname u de onthaaste vorm, en tegen die tijd herkent u de bovenstaande instrumenten moeiteloos.

Veelgestelde vragen

Zal ik tijdens het diner mugham horen?

De boekingspagina belooft live Azerbeidzjaanse muziek en publiceert geen programma, dus een volledige mugham-uitvoering wordt daar niet vermeld.

Wat is het verschil tussen de tar en de kamancha?

De tar is een getokkelde luit met een dubbele klankkast en de kamancha is een gestreken vedel met een pin, aldus Wikipedia.

Staat mugham op een UNESCO-lijst?

Ja: in 2003 uitgeroepen tot meesterwerk en in 2008 toegevoegd aan de Representatieve Lijst, volgens Wikipedia.

Houd mijn tafel vast ↗

Bronnen

  1. Wikipedia article: Mugham
  2. Wikipedia article: Tar (string instrument)
  3. Wikipedia article: Kamancheh
  4. GetYourGuide listing: the Baku dinner, live music and dance show
Houd mijn tafel vastGratis annuleren · Nu reserveren, later betalen